TƯ TƯỞNG, QUAN ĐIỂM HỒ CHÍ MINH VỀ VẤN ĐỀ “NÓI ĐI ĐÔI VỚI LÀM, XÂY ĐI ĐÔI VỚI CHỐNG”

17/12/2025

Tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là ngọn đuốc soi đường cho nhiều thế hệ người Việt Nam hôm nay. Trong đó, quan điểm “Nói đi đôi với làm, xây đi đôi với chống” là một nội dung cốt lõi, thể hiện rõ nhất ở chính cuộc đời và phong cách sống, phong cách lãnh đạo của Người. Tìm hiểu và học tập tấm gương này không chỉ giúp chúng ta hiểu sâu hơn về tư tưởng Hồ Chí Minh, mà còn nhắc nhở mỗi người phải sống trung thực, trách nhiệm trong học tập và công việc hằng ngày.

Trước hết, cần hiểu “nói đi đôi với làm” nghĩa là lời nói phải gắn liền với hành động, hứa gì làm nấy, không nói cho hay, nói cho vui, nói để lấy lòng người khác. Hồ Chí Minh luôn phê phán thói “nói nhiều làm ít”, nói mà không chịu bắt tay hành động. Người khẳng định: “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”. Câu nói ấy cho thấy, giá trị của hành động nêu gương cao hơn rất nhiều so với lời kêu gọi suông. Bản thân Người là hiện thân của sự thống nhất giữa lời nói và việc làm: kêu gọi “cần, kiệm, liêm, chính” thì chính Người sống vô cùng giản dị, tiết kiệm, trong sạch; kêu gọi cán bộ gần dân thì Người luôn tìm cách đi cơ sở, thăm hỏi nhân dân, lắng nghe ý kiến của dân.

Cùng với đó, “xây đi đôi với chống” là cách Hồ Chí Minh nhìn nhận việc rèn luyện đạo đức một cách toàn diện. Không chỉ dừng lại ở việc xây dựng phẩm chất tốt đẹp như lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm, lối sống giản dị, đoàn kết, yêu thương con người…, Người còn nhấn mạnh phải kiên quyết chống lại những thói xấu, tệ nạn, bệnh quan liêu, tham ô, lãng phí, chủ nghĩa cá nhân. Người từng chỉ rõ: mỗi người tốt là một bông hoa đẹp, cả dân tộc ta là một rừng hoa đẹp, đồng thời cảnh báo chủ nghĩa cá nhân là một trong những “kẻ địch nguy hiểm” làm suy thoái đạo đức người cách mạng. Như vậy, “xây” ở đây là bồi dưỡng những phẩm chất tốt, “chống” là dứt khoát đấu tranh với cái xấu trong chính bản thân mình và trong tập thể.

Tấm gương của Hồ Chí Minh về “nói đi đôi với làm, xây đi đôi với chống” thể hiện rất rõ trong phong cách lãnh đạo. Người không bao giờ đòi hỏi cán bộ, chiến sĩ làm những điều mà bản thân mình không làm được. Khi kêu gọi mọi người tiết kiệm, Người tự giảm nhu cầu của bản thân đến mức tối giản; khi kêu gọi đoàn kết, Người luôn là trung tâm kết nối, lắng nghe và hòa giải; khi nhắc nhở cán bộ phải chống bệnh thành tích, hình thức, Người sống chân thực, ghét phô trương. Chính vì vậy, lời nói của Hồ Chí Minh có sức thuyết phục lớn, bởi đằng sau lời nói là cả một quá trình hành động kiên định, bền bỉ.

Đối với mỗi học sinh, sinh viên và mỗi người trẻ hôm nay, bài học rút ra từ tấm gương ấy vô cùng thiết thực. Trong học tập, “nói đi đôi với làm” là không chỉ nói quyết tâm học giỏi, thi đỗ, đạt học bổng… mà phải thể hiện bằng thời gian tự học, sự nỗ lực nghiêm túc, tránh học đối phó, quay cóp, gian lận. Trong công việc và các mối quan hệ, đó là dám chịu trách nhiệm với lời hứa, với nhiệm vụ được giao, không “hứa cho xong chuyện”, không đùn đẩy, né tránh. Còn “xây đi đôi với chống” thể hiện ở chỗ: một mặt tích cực rèn luyện các đức tính tốt như chăm chỉ, kỷ luật, trung thực, hợp tác; mặt khác phải kiên quyết chống lại tính lười biếng, sự trì hoãn, lối sống ỷ lại, tình trạng “sống ảo”, chạy theo hình thức bên ngoài mà bỏ quên giá trị thật.

Trong bối cảnh xã hội hiện đại với nhiều biến động, cám dỗ vật chất và thông tin đa chiều, yêu cầu “nói đi đôi với làm, xây đi đôi với chống” càng trở nên cấp thiết. Sống theo tấm gương Hồ Chí Minh không phải là những khẩu hiệu lớn lao khó thực hiện, mà bắt đầu từ những việc rất nhỏ: giữ lời hứa với bạn bè, hoàn thành bài tập đúng hạn, sử dụng mạng xã hội một cách có trách nhiệm, dám lên tiếng bảo vệ điều đúng, không tiếp tay cho gian dối. Khi mỗi cá nhân đều cố gắng làm được như vậy, tập thể, nhà trường và xã hội sẽ ngày càng tốt đẹp hơn.

Tóm lại, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh về “Nói đi đôi với làm, xây đi đôi với chống” là một bài học vô cùng sâu sắc và còn nguyên giá trị. Người không chỉ dạy bằng lời, mà chủ yếu dạy bằng chính cuộc đời và hành động của mình. Học tập và làm theo tấm gương ấy, mỗi chúng ta – đặc biệt là thế hệ trẻ – cần biến những lời hứa đẹp đẽ thành hành động cụ thể, kiên trì xây cái tốt, kiên quyết chống cái xấu trong chính bản thân mình. Đó cũng là cách thiết thực nhất để thể hiện lòng biết ơn và tôn kính đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời góp phần xây dựng một xã hội văn minh, giàu đẹp, công bằng hơn.