TƯ TƯỞNG, QUAN ĐIỂM HỒ CHÍ MINH VỀ CÔNG BẰNG XÃ HỘI

09/09/2025

Ngay từ khi Việt Nam giành được độc lập (1945), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định đói nghèo như là một thứ "giặc", cũng như giặc dốt, giặc ngoại xâm, nên đã đưa ra mục tiêu phấn đấu để nhân dân lao động thoát nạn bần cùng, làm cho mọi người có công ăn, việc làm, ấm no và đời sống hạnh phúc.

Với quan điểm “lấy dân làm gốc”, Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng để giải quyết vấn đề nghèo đói, phải có những giải pháp toàn diện cả trước mắt và lâu dài, từ việc phát triển kinh tế đến chăm lo an sinh xã hội cho người dân. Về giải pháp trước mắt, phải tập trung cứu đói, thực hành tiết kiệm. Người đã phát động phong trào thực hành tiết kiệm gạo thiết thực cứu đói, qua đó giáo dục tinh thần tương thân tương ái trong nhân dân. “Lúc chúng ta nâng bát cơm mà ăn, nghĩ đến kẻ đói khổ, chúng ta không khỏi động lòng. Vậy tôi xin đề nghị với đồng bào cả nước, và tôi xin thực hành trước: Cứ 10 ngày nhịn ăn một bữa, mỗi tháng nhịn 3 bữa. Đem gạo đó (mỗi bữa một bơ) để cứu dân nghèo”. Về lâu dài, Người cho rằng, phải đẩy mạnh tăng gia sản xuất, tạo mọi điều kiện để người dân tự lực vươn lên trong lao động mới xóa đói, giảm nghèo hiệu quả và bền vững; tức là phải cho người nghèo “cái cần câu” và hướng dẫn họ “cách câu” còn hơn cho họ “con cá”. Người chủ trương đẩy mạnh xây dựng các mô hình hợp tác xã, giúp người dân có điều kiện sản xuất chung, giảm thiểu chi phí, nâng cao năng suất và thực hành tiết kiệm trong toàn dân để giải quyết vấn đề nghèo đói, “Làm cho người nghèo thì đủ ăn, người đủ ăn thì khá giàu, người khá giàu thì giàu thêm”, tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm...

Thấm nhuần tư tưởng của Người, trong gần một thế kỷ lãnh đạo cách mạng, đặc biệt là 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới và 34 năm triển khai Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH, Đảng ta luôn đề cao và có những chủ trương, chính sách hiệu quả để giải quyết vấn đề nghèo đói, hướng tới tạo dựng nền tảng để phát triển bền vững đất nước. Điều này được thể hiện trong Văn kiện Đại hội Đảng qua nhiều thời kỳ, ngày càng sâu rộng, toàn diện hơn. Giai đoạn nào cũng vậy, Đảng ta xác định, con người là trung tâm của chiến lược phát triển, đồng thời là chủ thể phát triển; “Giải quyết hài hòa các quan hệ lợi ích trong xã hội; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; không ngừng cải thiện nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân”; “Mọi hoạt động của hệ thống chính trị, của cán bộ, đảng viên phải phục vụ lợi ích của nhân dân”. Cùng với đó, Quốc hội, Chính phủ đã và đang triển khai hàng loạt chương trình phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng các khu kinh tế mới, đảm bảo an sinh, công bằng xã hội trên địa bàn cả nước, “giúp dân xoá đói, giảm nghèo cho đồng bào ở những vùng đất còn hoang hoá, các xã đặc biệt khó khăn nơi vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo”.

Đến năm 2020, cả nước đã xây dựng, củng cố được hàng vạn ngôi nhà, căn hộ cho người nghèo, xóa bỏ hầu hết nhà tạm ở các thôn, bản; 99% địa bàn đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng biên giới có đường giao thông từ tỉnh đến huyện, xã. Về chăm sóc sức khỏe, trên 90% người dân đều có thẻ bảo hiểm y tế và được các dịch vụ chăm sóc sức khỏe với chi phí thấp. Với hệ thống bệnh viện, trạm y tế và dịch vụ y tế thông suốt từ trung ương đến cơ sở, Việt Nam đã khống chế, đẩy lùi nhiều bệnh dịch nguy hiểm; tuổi thọ trung bình của người dân tăng từ 64 tuổi trong thập kỷ 90 lên 73-75 tuổi năm 2020. Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững 2021-2025 tiếp tục đặt ra nhiệm vụ phải giảm tỷ lệ hộ nghèo với mức giảm từ 1,0-1,5%/năm.

Dù phía trước còn rất nhiều việc phải làm; Tuy nhiên, với quyết tâm cao là “không để lại ai ở phía sau”, Việt Nam sẽ kiến trì thực hiện chính sách giảm nghèo đa chiều để đảm bảo tốt hơn đời sống của một bộ phận dân cư, giúp người nghèo tự mình vươn lên và thoát nghèo bền vững với chủ trương nhất quán là khuyến khích làm giàu hợp pháp, đi liền với những chính sách xã hội hỗ trợ, giúp đỡ các tầng lớp yếu thế, đặc biệt là tầng lớp nghèo để họ vươn lên trong cuộc sống. Điều này thể hiện quan điểm phát triển đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam, đó là, tăng trưởng kinh tế phải gắn liền với tiến bộ và công bằng xã hội ngay trong từng bước đi, từng chính sách và trong suốt quá trình phát triển. Không hy sinh tiến bộ, công bằng xã hội để chạy theo tăng trưởng kinh tế đơn thuần.

Tác động đến việc giảm nghèo thông qua giáo dục cũng là một hướng đi được xem là cần thiết, đảm bảo mỗi người đều có cơ hội xã hội bao gồm việc thu hẹp khoảng cách về giáo dục, tăng cường khả năng tiếp cận giáo dục, khả năng gia nhập các thành quả về giáo dục vì điều này tạo ra một xã hội công bằng và bền vững. Tại cơ sở giáo dục đại học nói chung và ĐH Y Dược TP. HCM nói riêng đều có chính sách miễn giảm học phí hay cấp học bổng cho sinh viên, học viên có hoàn cảnh khó khăn, con em các hộ nghèo/cận nghèo, tạo điều kiện cho tất cả người dân đều có cơ hội tiếp cận giáo dục đại học, học nghề và phát triển bản thân. Ngoài ra, trường cũng thường xuyên tổ chức các đợt khám chữa bệnh cho người nghèo hay tại vùng sâu, vùng xa nhằm góp phần nâng cao sức khỏe cho người dân.